Czy paznokcie akrylowe są szkodliwe?

Paznokcie akrylowe towarzyszą kobietom od dekad. Obietnica długich, mocnych i idealnie wyglądających paznokci brzmi kusząco – ale co z ceną, jaką płaci za to twoje zdrowie? Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Wszystko zależy od tego, jak często nosisz akryl, gdzie go robisz i jak bardzo twój organizm jest wrażliwy na chemikalia.

Prawda jest taka: paznokcie akrylowe mogą być bezpieczne, ale niosą ze sobą realne ryzyko zdrowotne – szczególnie dla osób pracujących w salonach. Sprawdź, czego naprawdę powinieneś się spodziewać.

Kluczowe wnioski:

• Alergiczne zapalenie skóry kontaktowej to najczęstszy problem – dotyka 60-100% osób uczulonych na akrylany.
• Pracownice salonów paznokci są najbardziej narażone – wdychają najwyższe stężenia lotnych związków organicznych (VOC) ze wszystkich procedur kosmetycznych.
• Paznokcie akrylowe mogą trwale uszkodzić płytkę paznokcia – objawy mylone są czasem z łuszczycą.
• Akryl nie wymaga lamp UV do utwardzenia – w przeciwieństwie do hybrydy i żelu.
• Metakrylan metylu (MMA) wycofano z użycia – obecnie używa się bezpieczniejszego metakrylanu etylu (EMA).
• Sporadyczne noszenie akrylu wiąże się z niższym ryzykiem niż regularna praca ze stylizacją.

Czy akrylowe paznokcie są niebezpieczne?

Kobieta, która regularnie korzystała z akrylowych paznokci, podczas wizyty w salonie została zraniona przez technika. Rana nie została odpowiednio zdezynfekowana, ponadto użyto na niej preparatu akrylowego. W efekcie doszło do infekcji, która wymagała nie tylko leczenia antybiotykami, ale także hospitalizacji i przeprowadzenia operacji. Ostatecznie konieczna była amputacja czubka kciuka, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się sepsy. Poszkodowana otrzymała pięciocyfrowe odszkodowanie w wyniku ugody z salonem.

Kobieta z Virginii otrzymała ponad 1 milion dolarów (obejmujący zarówno odszkodowanie kompensacyjne, jak i odszkodowanie punitive) w sprawie przeciwko salonowi paznokci w Richmond.

Alergiczne zapalenie skóry – najczęstszy problem

Jeśli po założeniu paznokci akrylowych czujesz swędzenie wokół palców, masz czerwone, opuchnięte wały paznokciowe lub zauważasz zmiany skórne na powiekach – możesz mieć alergię.

Alergiczne zapalenie skóry kontaktowej (AZS) to najczęstsza reakcja na paznokcie akrylowe. Winowajcami są składniki akrylowe: 2-hydroksyetylometakrylan (2-HEMA) i 2-hydroksypropylometakrylan (2-HPMA). Według badań naukowych, 60-100% pacjentów z kontaktowym zapaleniem skóry na akrylany miało dodatnie testy płatkowe właśnie z 2-HEMA.

Objawy alergii obejmują:

• Swędzenie i pieczenie końcówek palców.
• Zapalenie wałów paznokciowych (paronychia).
• Suchość i zgrubienie skóry wokół podstawy paznokcia.
• Wysypkę na powiekach i twarzy – w ciężkich przypadkach.

Co ważne, uczulenie może pojawić się nawet po latach bezproblemowego noszenia akrylu. Raz rozwinięta alergia na akrylany ma tendencję do utrzymywania się i nasilania przy kolejnych kontaktach. Działanie uczulające na jeden związek akrylowy może zwiększyć wrażliwość na inne akrylany – to zjawisko zwane reakcją krzyżową.

Onychodystrofia – trwałe uszkodzenie paznokci

Paznokcie akrylowe mogą zniszczyć twoją naturalną płytkę – czasem nieodwracalnie.

Onychodystrofia to osłabienie i zniszczenie płytki paznokcia, które objawia się starciem, rozwarstwianiem, zabarwieniem i zmniejszeniem grubości. Badania kliniczne pokazują, że u niektórych osób uszkodzenia są na tyle poważne, że mylnie diagnozuje się je jako łuszczycę paznokci.

Dlaczego to się dzieje? Proces nakładania i zdejmowania akrylu wymaga oszlifowania naturalnej płytki paznokcia, co ją osłabia. Jeśli procedura jest źle wykonana, płytka traci swoją integralność. Wilgoć uwięziona pod warstwą akrylu tworzy idealne środowisko dla grzybów i bakterii – to prowadzi do infekcji, które dodatkowo niszczą paznokieć.

Najczęstsze problemy związane z uszkodzeniem płytki to:

• Syndrom zużytego paznokcia (worn-down nail syndrome).
• Onycholiza – oddzielenie płytki paznokcia od łoża.
• Infekcje grzybicze (onychomycosis).
• Pseudo-psoriatyczne paznokcie – zmiany imitujące łuszczycę.

Zagrożenie dla pracownic salonów paznokci

Jeśli pracujesz w salonie jako stylistka paznokci, twoje zdrowie jest pod ostrzałem każdego dnia.

Paznokcie akrylowe wydzielają najwyższe stężenia lotnych związków organicznych (VOC) spośród wszystkich procedur wykonywanych w salonach kosmetycznych. Produkty do paznokci zawierają niebezpieczne chemikalia: formaldehyd, toluen, benzen i ftalany. Te substancje są powiązane z zapaleniami dróg oddechowych, astmą i niekorzystnymi wynikami reprodukcyjnymi.

Badania (Anderson, 2024) przeprowadzone wśród techniczek paznokci wykazały objawy respiracyjne, takie jak:

• Kaszel i duszności.
• Zapalenie oskrzeli.
• Astma zawodowa.
• Podrażnienie nosa i gardła.

Pył powstający podczas piłowania paznokci akrylowych zawiera cząsteczki metakrylanu. Te drobne cząsteczki, gdy są wdychane, mogą wnikać głęboko do płuc i powodować przewlekłe problemy oddechowe. Pracownice salonów są również narażone na długotrwałą ekspozycję na substancje chemiczne, co zwiększa ryzyko zachorowania na raka – szczególnie wśród osób pracujących bez odpowiedniej wentylacji i środków ochrony osobistej.

MMA vs EMA – co zmieniło się w akrylu?

Nie każdy akryl jest taki sam. Historia paznokci akrylowych to historia substytucji groźnych substancji bezpieczniejszymi.

Do lat 70. XX wieku paznokcie akrylowe wykonywano z użyciem metakrylanu metylu (MMA). To substancja o działaniu rakotwórczym, która powodowała poważne uszkodzenia paznokci, podrażnienia skóry i problemy z oddychaniem. MMA jest tak silnym klejem, że po stwardnieniu praktycznie niemożliwe było bezpieczne usunięcie go bez uszkodzenia naturalnej płytki.

Obecnie w profesjonalnych salonach stosuje się metakrylan etylu (EMA) – bezpieczniejszą alternatywę. EMA ma lepsze właściwości elastyczne, mniej podrażnia skórę i łatwiej się usuwa. Mimo to nadal może powodować reakcje alergiczne u osób o wrażliwej skórze.

Jak sprawdzić, czy salon używa EMA, a nie MMA?

• Zapytaj bezpośrednio o skład produktów.
• Zwróć uwagę na zapach – MMA ma ostry, drażniący zapach.
• Sprawdź, czy salon ma certyfikaty i stosuje produkty renomowanych marek.

Lampy UV – paznokcie akrylowe ich nie potrzebują

W przeciwieństwie do hybrydy i żeli, paznokcie akrylowe nie wymagają lamp UV do utwardzenia.

To ważna różnica, która czyni akryl teoretycznie bezpieczniejszym pod kątem ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. Podczas gdy regularne używanie lamp UV do utwardzania hybrydy może prowadzić do uszkodzeń DNA komórek skóry i zwiększać ryzyko raka skóry, paznokcie akrylowe utwardzają się samodzielnie w wyniku reakcji chemicznej między płynem a proszkiem akrylowym.

Jeśli zależy ci na uniknięciu promieniowania UV, akryl może być lepszym wyborem niż hybryda czy żel.

Czy paznokcie akrylowe są łatwopalne?

Tak – paznokcie akrylowe są łatwopalne.

To rzadko dyskutowane zagrożenie, ale realne. Akryl to tworzywo sztuczne, które łatwo zapala się w kontakcie z otwartym ogniem. Przypadki oparzeń rąk związane z paznokciami akrylowymi zostały udokumentowane w literaturze medycznej.

Jeśli nosisz paznokcie akrylowe:

• Unikaj bezpośredniego kontaktu z ogniem (np. zapalanie świeczek, grill).
• Zachowaj ostrożność podczas gotowania.
• Nie pal papierosów z paznokciami akrylowymi.

Jak minimalizować ryzyko?

Jeśli nie chcesz rezygnować z paznokci akrylowych, ale zależy ci na zdrowiu – zastosuj się do poniższych zasad:

Wybierz sprawdzony salon:

• Upewnij się, że salon używa produktów z EMA, a nie MMA.
• Sprawdź, czy przestrzeń jest dobrze wentylowana.
• Zwróć uwagę na sterylność narzędzi.

Daj paznokciom odpoczynek:

• Noś akryl maksymalnie przez kilka tygodni, potem zrób przerwę.
• Pozwól naturalnym paznokciom zregenerować się.

Pielęgnuj skórę i paznokcie:

• Używaj olejków do skórek i odżywek do paznokci.
• Nawilżaj skórę wokół paznokci codziennie.

Obserwuj reakcje organizmu:

• Jeśli zauważysz swędzenie, zaczerwienienie lub inne objawy – natychmiast zrezygnuj z akrylu.
• Zgłoś się do dermatologa w celu wykonania testów płatkowych.

Dla pracownic salonów:

• Używaj maseczek i rękawiczek nitrylowych.
• Pracuj w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.
• Regularnie rób badania kontrolne układu oddechowego.

Podsumowanie

• Alergiczne zapalenie skóry kontaktowej to najczęstsze zagrożenie – dotyka 60-100% uczulonych.
• Onychodystrofia może trwale zniszczyć płytkę paznokcia.
• Pracownice salonów są najbardziej narażone na problemy oddechowe i ekspozycję na VOC.
• MMA zostało zastąpione bezpieczniejszym EMA – sprawdzaj, czego używa twój salon.
• Paznokcie akrylowe nie wymagają lamp UV, co eliminuje ryzyko związane z promieniowaniem.
• Akryl jest łatwopalny – zachowaj ostrożność w kontakcie z ogniem.
• Sporadyczne noszenie akrylu wiąże się z mniejszym ryzykiem niż regularna praca w salonie.

Bibliografia:

Kimberly Anderson, 109 Evaluation of chemical exposures and exposure mitigation strategies for nail salons, Annals of Work Exposures and Health, Volume 68, Issue Supplement_1, June 2024, Page 1, https://doi.org/10.1093/annweh/wxae035.050

FAQ

Czy mogę być uczulona na paznokcie akrylowe, jeśli wcześniej nie miałam problemów?
Tak. Uczulenie może rozwinąć się w dowolnym momencie, nawet po latach bezproblemowego noszenia akrylu. Jeśli zauważysz swędzenie, zaczerwienienie lub wysypkę – natychmiast zdejmij paznokcie i zgłoś się do dermatologa.

Jak długo mogę nosić paznokcie akrylowe bez przerwy?
Nie noś akrylu dłużej niż kilka tygodni bez przerwy. Naturalna płytka paznokcia potrzebuje czasu na regenerację. Idealna przerwa to co najmniej 2-3 tygodnie.

Czy akryl niszczy paznokcie bardziej niż żel czy hybryda?
Wszystkie metody stylizacji mogą uszkodzić paznokcie, jeśli są źle wykonane. Akryl wymaga silniejszego oszlifowania płytki, ale przy prawidłowej technice i regeneracji ryzyko jest podobne do żelu.

Czy paznokcie akrylowe mogą powodować raka?
Długotrwała ekspozycja na substancje chemiczne w produktach do paznokci akrylowych może zwiększać ryzyko zachorowania na raka – szczególnie u pracownic salonów. Dla osób noszących akryl sporadycznie ryzyko jest znacznie niższe.

Jak rozpoznać, że salon używa niebezpiecznego MMA zamiast EMA?
MMA ma ostry, drażniący zapach i jest trudniejszy do usunięcia. Zapytaj wprost o skład produktów i sprawdź, czy salon ma certyfikaty. Unikaj miejsc, gdzie ceny są podejrzanie niskie.

Czy mogę używać paznokci akrylowych w ciąży?
Lepiej unikać. Chemikalia zawarte w akrylu mogą być szkodliwe dla rozwoju płodu. Jeśli chcesz mieć ładne paznokcie, skonsultuj się z lekarzem i wybierz bardziej naturalne metody pielęgnacji.